คุณแม่หลายคนคงรู้กันดีอยู่แล้วว่า สำหรับลูกน้อย น้ำนมแม่คือสุดยอดอาหารจากธรรมชาติที่ดีที่สุดและอยากให้เจ้าตัวน้อยได้กินนมแม่ให้นานที่สุดเท่าที่จะเป็นไปได้ ซึ่งการให้นมแม่นั้นสามารถให้ได้โดยตรงจากการเข้าเต้า หรือคุณแม่บางท่านอาจจะให้ลูกดูดน้ำนมแม่ผ่านขวดนมด้วยข้อจำกัดบางประการ เพราะการให้นมแม่ด้วยการเข้าเต้านั้นบางครั้งอาจจะไม่ใช่เรื่องที่ง่าย คุณแม่หลาย ๆ คนอาจประสบปัญหาเรื่อง ลูกไม่ยอมเข้าเต้า เลยเกิดวิธีการให้ลูกกินนมอีกวิธีหนึ่งขึ้นมาคือ การปั๊มนมแล้วให้ลูกกินจากขวด ซึ่งคุณแม่หลายท่านอาจจะเกิดคำถามว่า ควรจะให้นมด้วยวิธีไหน? เอาลูกเข้าเต้าหรือปั๊มนมให้ลูกดื่มดี?
จากการศึกษาหลาย ๆ งานวิจัยโดยเฉพาะการศึกษาทางทันตกรรมพบว่า การเลี้ยงลูกด้วยนมแม่อย่างต่อเนื่อง 6 เดือน หรือมากกว่านั้น ช่วยลดความเสี่ยงเรื่องลูกน้ำหนักขึ้นเร็ว, มีผลเชิงบวกต่อการพัฒนาการการสบฟันและโครงหน้า และช่วยลดพฤติกรรมการดูดที่ไม่ใช่เพื่อโภชนาการของลูกน้อย
แต่การศึกษาในด้านอื่น ๆ ให้ข้อสรุปสำคัญว่า วิธีการให้นม (เข้าเต้าหรือขวด) ไม่ใช่ปัจจัยหลักที่กำหนดคุณภาพการโต้ตอบระหว่างแม่-ลูก เนื่องจากไม่พบว่ามีความแตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญระหว่างการให้นมจากเต้าโดยตรงกับการให้นมแม่ที่บีบออกมาใส่ขวด
การเข้าเต้ากับให้ลูกกินนมผ่านขวด ต่างกันจริงไหม หรือแค่ต่างวิธี
แม้ว่าทั้งสองวิธีจะมีเป้าหมายเดียวกันคือให้ลูกได้รับนมแม่ แต่การเข้าเต้าและการกินนมจากขวดมีความแตกต่างกันทั้งในด้านวิธีการดูด กลไกการทำงานของกล้ามเนื้อในปาก รวมถึงประสบการณ์ที่ลูกได้รับ การเข้าใจความต่างเหล่านี้จะช่วยให้พ่อแม่เลือกวิธีที่เหมาะสม ไปดูกันว่าต่างกันอย่างไรบ้าง
การเข้าเต้า
เจ้าตัวน้อยจะดูดหัวนมและลานนมเข้าไปค่อนข้างลึก เพื่อให้ปากแนบกับเต้านมอย่างพอดี จากนั้นจะใช้ลิ้นและขากรรไกรเคลื่อนไหวเป็นจังหวะ เพื่อรีดน้ำนมออกมา การดูดนมในลักษณะนี้เป็นธรรมชาติของทารก และช่วยให้การดูดนมเป็นไปอย่างนุ่มนวล พร้อมทั้งส่งเสริมพัฒนาการของช่องปากและฟันในอนาคต
การดูดขวดนม
ลูกน้อยจะอมจุกขวดนมและใช้แรงดูดจากปากร่วมกับกล้ามเนื้อแก้มเพื่อให้น้ำนมไหลออกมา ซึ่งแตกต่างจากการเข้าเต้า เพราะจุกขวดนมมีความแข็งกว่า ทำให้ลิ้นและขากรรไกรทำงานน้อยลงเมื่อเทียบกับการดูดนมจากเต้าแม่
สรุปง่าย ๆ คือ…การดูดเต้าแม่ กับการดูดขวดนมนั้น ลูกน้อยจะใช้กลไกการดูดแตกต่างกัน ในเรื่องการทำงานของช่องปากและวิธีดูดนม ต่างก็มีจุดดีและข้อจำกัดที่แตกต่างกันไป ดังนี้
ข้อดีและข้อจำกัดของการเข้าเต้า กับ การดื่มนมจากขวด
การทำความเข้าใจข้อดีและข้อจำกัดของวิธีการแต่ละแบบมีส่วนช่วยให้คุณพ่อคุณแม่สามารถตัดสินใจเลือกวิธีการที่เหมาะสมกับลูกน้อยและความสะดวกของแต่ละบ้านได้ดียิ่งขึ้น โดยแต่ละวิธีมีข้อดีและข้อจำกัดดังนี้…
ข้อดีของการเข้าเต้า
- เจ้าตัวน้อยสามารถดูดนมแม่ได้ตลอดเวลาที่ลูกต้องการ
- เป็นการสร้างสายสัมพันธ์ระหว่างแม่ลูก เพราะช่วงเวลาที่คุณแม่ได้โอบกอดลูกน้อยไว้ขณะให้นม จะทำให้ลูกได้สัมผัส สบตา โอบกอด ได้รับความอบอุ่นจากแม่ เป็นช่วงเวลาสร้างสายใยความผูกพันกับลูกได้เป็นอย่างดี
- ช่วยกระตุ้นการสร้างน้ำนมให้คุณแม่ เพราะลูกน้อย คือเครื่องปั๊มนมที่ดีที่สุด แรงดูดของลูกจะเป็นตัวกระตุ้นการผลิตน้ำนม กระตุ้นการไหลของน้ำนมได้ดี
- ได้กินนมแม่ที่สดใหม่ สะอาด ปลอดภัย ได้รับสารอาหารที่ครบถ้วน
- ช่วยลดภาระค่าใช้จ่าย ทั้งเครื่องปั๊มนม ถุงนม และขวดนม
- ประหยัดเวลา ทำให้คุณแม่มีเวลาอยู่กับลูก ไม่ต้องคอยลุกขึ้นมาปั๊มนม หรือล้างทำความสะอาดอุปกรณ์ต่าง ๆ
ข้อจำกัดของการเข้าเต้า
- หากอยู่สถานที่ข้างนอก อาจจะไม่สะดวกให้เต้า ต้องหามุมสงบหรือผ้าคลุม
- ลูกน้อยอาจจะติดเต้า และติดคุณแม่มาก
- คุณแม่อาจพักผ่อนไม่เพียงพอ เพราะต้องคอยอุ้มให้นมลูก โดยเฉพาะช่วง 6 เดือนแรก
- คุณแม่อาจจะไม่รู้ปริมาณที่ลูกกินแน่นอน ทำให้ไม่มั่นใจว่าลูกน้อยได้รับน้ำนมเพียงพอหรือไม่ โดยเฉพาะในช่วงหลังคลอดแรก ๆ
ข้อดีของการดื่มนมจากขวด
- สะดวก เพราะสามารถให้ลูกทานนมได้ทุกที่
- สามารถเช็กปริมาณนมแม่ได้ว่า ดื่มแค่ไหนถึงพอดี สำหรับทารกแรกเกิดจนถึงหนึ่งขวบ และ คำนวณปริมาณน้ำนมที่เหมาะสมกับวัยของลูกน้อยได้
- คนในบ้านไม่ว่าจะเป็น คุณพ่อ คนในครอบครัว คนที่ช่วยเลี้ยง หรือพี่เลี้ยง สามารถช่วยป้อนนมได้ ทำให้คุณแม่ได้พักผ่อนมากขึ้น
- ช่วยสร้างสายสัมพันธ์กับคนในบ้านคนอื่น ๆ ที่มาช่วยป้อนนมให้ลูก
- ลูกน้อยได้ฝึกทักษะและพัฒนาการในด้านการมอง การจับ และประคองขวด
- เจ้าตัวน้อยยังได้รับนมแม่อยู่ตลอดหากคุณแม่ต้องไปทำงานนอกบ้าน สามารถให้คุณพ่อ หรือคนในบ้านช่วยป้อนนมแม่ที่ปั๊มนมสำรองไว้แทนได้
- ช่วยกระตุ้นน้ำนมให้มีปริมาณเพิ่มมากขึ้น โดยใช้เทคนิคการปั๊มเร็วและปั๊มบ่อย ๆ
- ช่วยลดความเจ็บป่วยจากการคัดเต้านม ที่เกิดจากน้ำนมไม่ได้ระบายออกให้หมดหลังลูกดูดจนอิ่มแล้ว หรือนมคัดเป็นเวลานานจนทำอักเสบในเนื้อเยื่อและอุดตันในท่อน้ำนม โดยคุณแม่สามารถนำวิธีการปั๊มนมเข้ามาช่วยลดปัญหาท่อน้ำนมอุดตันได้
ข้อจำกัดของการกินนมจากขวด
- ต้องระวังเรื่องเชื้อโรค และความสะอาดขวดนม
- ต้องใช้เวลาในการ ล้าง นึ่ง อบ ขวดนม
- ต้องเช็กเรื่องอายุนมแม่ และการเก็บรักษานมแม่อย่างถูกวิธี
- มีค่าใช้จ่ายเป็นภาระที่ค่อนข้างสูง ทั้งเครื่องปั๊มนม ถุงนม ขวดนม และตู้แช่นม
- คุณแม่ต้องมีเวลาปั๊มนมในแต่ละวันอย่างสม่ำเสมอ
คุณแม่จะเห็นได้ว่าการให้นมทั้งสองแบบ ไม่ว่าจะเป็นการเอาลูกเข้าเต้าหรือกินนมจากขวดนั้น ขึ้นอยู่กับสถานการณ์และไลฟ์สไตล์ของคุณแม่รวมทั้งความชอบของลูก บางครั้งคุณแม่อาจมีปัญหาเรื่องสรีระที่ทำให้เข้าเต้าลำบาก หรือลูกน้อยฉลาดเป็นคนเลือกวิธีการทานนมของเขาเอง
ทั้ง 2 วิธี ต่างก็มีข้อดีในตัวที่ต่างกัน ไม่มีวิธีไหนถูกหรือผิด ไม่มีวิธีไหนดีที่สุด แต่ละบ้าน แต่ละครอบครัว อาจมีเหตุผลและบริบทไม่เหมือนกัน แต่ไม่ว่าลูกจะกินนมจากเต้า จากขวด หรือนมผง จุดประสงค์ของเราคือเพียงแค่ลูกได้กินอิ่ม นอนหลับ และมีพัฒนาการเติบโตอย่างสมวัยวัย ก็ถือว่าเพียงพอแล้วสำหรับลูกน้อยของเราแล้วล่ะค่ะ
ขอบคุณข้อมูลจากคุณหมอแอน พญ.ปิยะรัตน์ เลิศบรรณพงษ์ กุมารแพทย์ผู้เชี่ยวชาญ
วันที่สร้าง 24/03/2026
