ลูกวัย 3–6 เดือน เริ่มทำอะไรได้บ้าง? มาเช็กพัฒนาการกัน!

ลูกวัย 3 - 6 เดือน ช่วงเวลาที่เจ้าตัวน้อยเริ่ม “สื่อสารกับโลก” มากขึ้น ทุกการยิ้ม การขยับ และเสียงอ้อแอ้ คือสัญญาณของการเรียนรู้ที่กำลังเติบโต การเข้าใจพัฒนาการตามวัยของลูก จะช่วยให้เค้าเติบโตได้อย่างมั่นคง ซึ่งเด็กแต่ละคนมีจังหวะการเติบโตช้าเร็วที่ไม่เหมือนกัน ซึ่งคุณพ่อคุณแม่สามารถช่วยกระตุ้นพัฒนาการลูกน้อยได้  เรามาดูพัฒนาการต่าง ๆ ของลูกวัย 3 - 6 เดือน กันค่ะ

1. พัฒนาการด้านร่างกาย

กล้ามเนื้อมัดใหญ่ ช่วงนี้เป็นช่วงที่ลูกน้อยจะเริ่มมีพัฒนาการด้านกล้ามเนื้อมัดใหญ่ที่ดีขึ้น แข็งแรงขึ้น 

• ลูกวัย 3 เดือน สามารถชันคอได้ตรงเมื่ออุ้มนั่ง
• ลูกวัย 4 เดือน สามารถพลิกคว่ำได้ เวลาทำ Tummy time จะสามารถชูคอตั้งขึ้นในท่าคว่ำได้ 90 องศา
• ลูกวัย 5 เดือน สามารถพลิกหงายกลับมาได้ ใช้แขนยันอกพ้นจากพื้นในท่านอนคว่ำ
• ลูกวัย 6 เดือน สามารถพลิกคว่ำ พลิกหงายกลิ้งไปมา คืบไปข้างหน้าด้วยตัวเอง อาจนั่งโดยการช่วยพยุงได้หรือเริ่มนั่งแบบท่า Tripod ด้วยตัวเอง สามารถหันมองตามคุณพ่อคุณแม่ หรือสิ่งของได้ 180 องศา เวลาทำ Tummy time จะสามารถใช้มือดันหน้าอกขึ้นได้

กล้ามเนื้อมัดเล็ก ลูกน้อยจะเริ่มรู้จักใช้มือทั้ง 2 ข้าง ได้เอง

• ลูกวัย 3 เดือน มือจะเริ่มคลายออก เริ่มเอามือของตัวเองเข้าปาก อาจเริ่มกำหรือจับสิ่งของไว้ในมือ
• ลูกวัย 4 เดือน เริ่มใช้มือคว้าสิ่งของแล้วเอาของเข้าปาก
• ลูกวัย 5 เดือน คว้าของที่อยู่ใกล้ตัวได้เก่งขึ้น
• ลูกวัย 6 เดือน สามารถเปลี่ยนของในมือไปมา ชอบเล่นตีให้เกิดเสียง

2. พัฒนาการด้านภาษาและการสื่อสาร

ลูกน้อยวัย 3 - 6 เดือน จะเริ่มมีปฏิสัมพันธ์กับผู้คนรอบข้าง แสดงความรู้สึก มีการแสดงออกทางอารมณ์และโต้ตอบกับคนรอบข้างมากขึ้น ลูกน้อยจะยิ้มทัก ยิ้มตอบ และหัวเราะลงลูกคอ จะเริ่มส่งเสียงอ้อแอ้ ส่งเสียงโต้ตอบ ส่งเสียงร้อง ทำเสียงแหลม เสียงสูง ๆ ต่ำ ๆ ทำเสียงได้หลากหลายเสียง ทำเสียงพูดคุยคุย ใช้ท่าทาง ส่งเสียงสื่อสาร เช่น เสียงร้องไห้นิด ๆ เมื่อต้องการความช่วยเหลือ หันหาเสียงเรียกชื่อและเสียงต่าง ๆ

3. พัฒนาการด้านสังคมและสติปัญญา

ลูกน้อยจะเริ่มสนใจสังคม จดจำคนเลี้ยงได้ บางครั้งอาจเริ่มกลัวคนแปลกหน้า หันตามเสียงได้ดีและแม่นยำขึ้น หันตามเสียงเรียกได้ถูกทิศทาง แสดงความสนใจเมื่อมีเสียงคนพูดด้วย

 วิธีส่งเสริมพัฒนาการเจ้าตัวน้อยวัย 3–6 เดือน

ของเล่นที่ดีที่สุดที่จะช่วยเสริมสร้างพัฒนาการของลูกน้อยก็คือ คุณพ่อคุณแม่ นั่นเองค่ะ แค่เล่นให้เป็น  ก็ช่วยกระตุ้นพัฒนาการของลูกในทุก ๆ ด้าน ได้ง่าย ๆ

1.  ฝึกพูดคุยทำเสียงโต้ตอบกับลูก เค้าจะชอบฟังเสียงสูง ๆ ต่ำ ๆ ที่คุ้ยเคยของพ่อกับแม่
2.  ฝึกพลิกคว่ำหรือหงาย โดยจัดพื้นที่ที่ปลอดภัยให้เจ้าตัวน้อยหัดพลิกคว่ำบนพื้นที่เรียบ ไม่นุ่มหรือแข็งจนเกินไป
3.  ฝึกจับของด้วย 2 มือ ชูของเล่นให้ลูกคว้า เช่น หัดให้ถือขวดนม หรือถือของเล่น
4. ฝึกเรียกชื่อให้เจ้าตัวน้อยให้เค้าหันตามเสียงเรียก
5. ฝึกเล่นกับตัวเองในเงากระจก ลูกจะเริ่มแยกตัวเองและเงาในกระจกได้

การเลือกของเล่นหรือกิจกรรมตามช่วงวัย อาจมีประโยชน์ในการช่วยให้เจ้าตัวน้อยสนุกสนาน และเล่นได้นานขึ้น

1. อ่านหนังสือหรือนิทาน การที่คุณพ่อคุณแม่ พูดคุย อ่านหนังสือ อ่านนิทาน หรือร้องเพลง ทำเสียงหลากหลายเสียง สบตาและยิ้มพูดคุยกับลูก เป็นกิจกรรมที่ทำให้เค้ามีความสุขและเพลิดเพลิน และการได้ยินคำศัพท์ต่าง ๆ จะช่วยให้เจ้าตัวน้อยเรียนรู้ทางภาษามากขึ้น และฝึกที่จะโต้ตอบสนทนากับคุณพ่อคุณแม่
2. ของเล่นที่มีสีสันและรูปร่างต่าง ๆ เจ้าตัวน้อยในวัยนี้จะเป็นวัยที่เริ่มรู้จักเรียนรู้ที่จะควบคุม มือ เท้าของตัวเอง เริ่มมีการมองเห็นที่ดี สนใจของที่มีสีสันสดใส และลูกจะเริ่มพยายามคว้าสิ่งของเหล่านั้น และชอบเอาของเข้าปาก ดังนั้น คุณพ่อคุณแม่ อาจช่วยกระตุ้นพัฒนาด้วยการหาของเล่นที่มีสีสันที่ปลอดภัยเหมาะกับเด็กเล็ก หรือยางกัดให้ลูก เพื่อให้เจ้าตัวน้อยสามารถฝึกจับ เรียนรู้รูปร่าง และทดลองนำเข้าปากได้ ซึ่งเป็นการฝึกการประสานการทำงานระหว่างมือและตา (Hand-eye coordination)
3. ผิวสัมผัสที่แตกต่างกัน จะช่วยเพิ่มการเรียนรู้ผ่านประสาทสัมผัสทางผิวหนังของลูก เช่น ใช้มือหยิบสัมผัสของเล่นที่เป็นพลาสติก ผ้านุ่มต่างชนิด หรือให้เท้าสัมผัสกับน้ำ พื้นหญ้า พื้นดิน นุ่น พื้นที่เย็น หรือพรม
4. ของเล่นที่มีเสียง ในวัยนี้ลูกจะชอบการได้ยินเสียงต่าง ๆ และเริ่มแสดงความสนใจต่อเสียงเหล่านั้น คุณพ่อคุณแม่ อาจเลือกของที่มีเสียงแตกต่างกันให้เค้าเล่น เช่น ของเล่นที่มีเสียงกรอบแกรบ หรือของเล่นที่เขย่าให้เกิดเสียงเสียงกรุ๊งกริ๊ง
5.  Flash card คุณพ่อคุณแม่สามารถใช้การ์ดพูดคุยกับลูก หรือเล่าเรื่องต่าง ๆ ซึ่งจะช่วยให้สมองของเจ้าตัวน้อยมีการเชื่อมโยงระหว่างซีกซ้ายและขวา โดยเน้นเล่นเพื่อความบันเทิงให้เค้ารู้สึกเพลิดเพลินไม่เน้นจดจำ
6. Tummy time ในวัยนี้ลูกจะเริ่มทำ tummy time ได้นานขึ้น เริ่มยกคอ ยกตัวมากขึ้น และพัฒนาการเล่น tummy time ได้มากขึ้น เช่น เอาของเล่นมาวางข้างหน้าให้ลูกเล่น มองในกระจก หรือวางของเล่นให้ห่างจากตัว เพื่อให้ลูกลองคว้า

สัญญาณไหนของเจ้าตัวน้อยที่ควรปรึกษาแพทย์

• ลูกไม่ยิ้มตอบเมื่ออายุ 8 สัปดาห์ ไม่สงบลงเมื่อได้รับการปลอบโยน
• ไม่มีปฏิกิริยาต่อเสียงดัง 
• ใช้ร่างกายเพียงข้างเดียว
• มือยังกำแน่น
• ตัวอ่อนปวกเปียก หรือแข็งเกร็ง เกินไป 

คุณพ่อคุณแม่จะเห็นได้ว่าในช่วงอายุ 3 - 6 เดือน ลูกน้อยมีพัฒนาการและการเปลี่ยนแปลงไปเป็นอย่างมากจากช่วงแรกเกิด การช่วยส่งเสริมพัฒนาการลูกน้อยอย่างเหมาะสมตามช่วงวัยจะช่วยให้เค้ามีพัฒนาการที่ดีสมวัย และยังช่วยเพิ่มความรักและความผูกพันระหว่างคุณพ่อคุณแม่และลูกน้อยได้อีกด้วยนะคะ

ขอบคุณข้อมูลจากคุณหมอแอน พญ.ปิยะรัตน์ เลิศบรรณพงษ์ กุมารแพทย์ผู้เชี่ยวชาญ